Kısa cevap: Bir contayı seçerken bakılacak ilk şey markası değil, temas ettiği sıvı, çalışma sıcaklığı ve yüzeylerin cinsidir. Motor yağıyla çalışan bir yerde NBR, sıcak egzoz tarafında grafit veya çok katmanlı çelik, soğutma suyu hatlarında silikon ya da EPDM, agresif yakıt ve yüksek sıcaklıkta ise FKM mantıklıdır. Sıvı sızdırmazlık ürünleri contanın yerine geçmez; ya contayı destekler ya da yalnızca üretici öyle tarif ettiği için tek başına kullanılır. Yani doğru seçim, "hangi sızdırmazlık conta dıştırmaz malzeme daha pahalı" sorusundan değil, hangi malzemenin o ortama dayandığı sorusundan çıkar.
Conta, iki metal yüzey arasındaki mikro düzensizlikleri doldurarak basınç altındaki sıvı veya gazın kaçmasını engeller. Bunu yaparken sürekli olarak üç etkiye maruz kalır: sıkma kuvveti, ısıl genleşme ve kimyasal temas. Motor ısındığında alüminyum kapak ile dökme demir blok farklı oranda genleşir; conta bu farkı esneyerek karşılamak zorundadır. Bu nedenle sertleşen, kalıcı deformasyona uğrayan ya da yağ katkılarıyla kimyasal olarak bozulan malzeme, kalınlığı yerinde dursa bile sızdırmaya başlar.
Arızanın büyük bölümü malzeme kalitesinden değil, montaj hatasından kaynaklanır: yüzeyin eski conta kalıntısından tam temizlenmemesi, cıvataların sıralı ve tork değerine göre sıkılmaması, tek kullanımlık contanın ikinci kez takılması. Bir de sistemin kendisi vardır; sürekli aşırı ısınan bir motorda conta, sorunun sebebi değil sonucudur. Soğutma sistemi ve radyatör bakımı yapılmadan değiştirilen silindir kapak contası, kısa süre sonra aynı yerden şikâyet çıkarır.
| Malzeme | Tipik sıcaklık aralığı | Nerede uygun | Zayıf yönü |
|---|---|---|---|
| Selüloz / kâğıt esaslı | Düşük–orta | Yağ karteri, kapaklar, düşük basınçlı flanşlar | Su çeker, tek kullanımlık, tekrar sıkma gerektirir |
| Mantar karışımları | Düşük | Eski tip supap kapakları, düşük basınç | Kırılgan, ezilme sonrası geri gelmez |
| NBR (nitril kauçuk) | Yaklaşık −30…+100 °C | Yağ contaları, keçeler, O-ringler | Yüksek sıcaklıkta ve ozonda sertleşir |
| EPDM | Orta–yüksek, su/antifriz uyumlu | Soğutma hatları, su pompası bölgesi | Mineral yağda şişer |
| Silikon (VMQ) | Geniş aralık, ısıya dayanıklı | Kapak contaları, kalıplı profiller | Yakıt ve bazı yağlarda zayıf, kolay yırtılır |
| FKM (florokarbon) | Yüksek | Yakıt sistemi, sıcak yağ, turbo çevresi | Maliyet, düşük sıcaklıkta esneklik kaybı |
| PTFE | Yüksek, kimyasal olarak çok dirençli | Krank keçeleri, kayar yüzeyler, diş sızdırmazlığı | Sürekli baskı altında akar (creep) |
| Grafit / grafitli fiber | Çok yüksek | Egzoz manifoldu, flanş bağlantıları | Elleçlemede kolay zarar görür |
| Bakır / alüminyum halka | Yüksek | Yağ tahliye tapaları, enjektör oturmaları | Tek kullanımlık, tork hassasiyeti |
| Çok katmanlı çelik (MLS) | Çok yüksek basınç | Modern silindir kapak contası | Yüzey pürüzlülüğü toleransı düşük |
Dönen mil sızdırmazlığı sağlayan keçeler statik conta gibi düşünülemez. Burada malzemenin yanı sıra yay baskısı, dudak geometrisi ve milin yüzey pürüzlülüğü belirleyicidir. Keçe değişiminde mil üzerinde oluşmuş aşınma izi varsa yeni keçe de kısa sürede sızdırır. Şanzıman ve diferansiyel çıkışlarında bu nokta sık atlanır; kullanılan yağın türü de keçe ömrünü etkiler, çünkü otomatik şanzıman sıvıları ile hipoid diferansiyel yağlarının katkı paketleri kauçuğa farklı davranır.